Sağlık ve Rehberlik Merkezi


SODYUM

Analiz Materyali: Serum.
Alternatif Materyal: Plazma ve idrar.
Metod: ISE.
Normal Değerler: 137-145 mmol/L.

Total vücud sodyumu yaklaşık 75 mmol/kg'dır. Günlük ortalama sodyum alınımı 50-3000 mmol'dür. Sodyum vücuddan ter, dışkı, ve idrarla atılır. Normalde sadece idrarla atılan miktar önemli olmaktadır. Glomerüllerden filtre olan 15-20 mmol/dakikadan sadece %2'si idrarla çıkmaktadır. Sodyumun çoğunluğu pasif olarak Henle kulpunun assendan kısmından enerji gerektiren aktif transport mekanizması ile reabsorbe olur. Böbrekler idrardan sodyum kaybını birkaç mmol/gün düzeyine kadar düşürebilirler. Beraberindeki anyonlar ile birlikte plazmada ozmotik olarak aktif bileşiği oluşturur.

Sodyum düzeyinde artmaya yol açan bazı patolojiler:

1. Aşırı tuzlu verilmesi: Serum fizyolojik, küçük çocuklarda hipernatremi yapabilir. Diabetik ketoasidozlu olgularda normal renal fonksiyon oluşana kadar, serum fizyolojik verilmesi sırasında hipernatremi gelişebilir.

2. Dehidratasyon: Su alımının çok azaldığı hallerde ya da aşırı terleme hallerinde yeterli su alınmazsa, yaklaşık 36-48 saat içinde (küçük çocuklarda 24-36 saat içinde) plazma sodyumu artar.

3.
Hiperadrenokortisizm ile hiperaldosteronizm

4. Diabetes insipidus: Hafif ya da orta derecede hipernatremi gelişebilir.
a) Hipotalamus ya da pituiter bezin neoplazik ya da enfiltratif hastalıkları. Hipopituitarizmde hiponatremiye eğilim oluşur. Özelikle meme kanserinde hipotalamusa metastaz eğilimi vrdır.
b) Hipotalamusa cerrahi müdahele
c) Şiddetli kafa travmaları.
d) Vasküler lezyonlar.
e) İdiopatik diabetes insipidus.

5.
Diabetes Mellitus

6. Diüretikler

Sodyum düzeyinde azalmaya yol açan bazı patolojiler:

A. RENAL

1. Adrenal Yetmezlik.

2. Diüretiklerin aşırı kullanımı.

3. Tuz kaybeden nefritler.
a) Kronik böbrek yetmezliği
b) Polikistik böbrek hastalığı
c) Renal tübüler asidoz
d) Medüller kistik hastalık
e) Kronik piyelonefrit

4) Bebeklerde ve çocuklarda renal tuz kaybı
a) Böbrek hastalığı
b) 21-hidroksilaz eksikliği ile konjenital adrenal hiperplazi
c) 20-22 desmolaz eksikliği ile konjenital adrenal hiperplazi
d) 3-beta-ol dehidrojenaz eksikliği ile konjenital adrenal hiperplazi
e) İzole hipoaldosteronizm
f) Pseudohypo-aldosteronizm

B. BÖBREK DIŞI HASTALIKLAR

1. Aşırı terlemede, yeterli su alımının olduğu halde yeterli tuz alımının olmadığı durumlarda.

2. Gastrointestinal kayıp:
a) İshal
b Kusma ve sürekli yapılan mide sapirasyonu
c) İnce barsak aspirasyonu ya da fistülü.
d) Diyete, tuz tutan resin maddesini eklenmesi ya da düşük sodyum klorürlü diyet.

3. Potasyum eksikliği

4. Uygunsuz ADH sendromu.