Sağlık ve Rehberlik Merkezi


ALKALEN FOSFATAZ

Analiz Materyali: Serum.
Alternatif Materyal: Plazma.
Metod: Enzimatik, elektroforez.
Normal Değerler:
Yetişkin: 30-90 U/L
Çocuklarda(3-15 yaş arası): 90-300 U/L

Serum 24-48 saat buzdolabında saklanabilir.Ancak serumun hemolizli olmamasına dikkat edilmelidir. Alkalen fosfataz, laboratuvarda alkalen pH'da (9-10) optimum reaksiyon verir. Vücuttaki alkalen fosfatazın büyük bir kısmı osteoblastlar tarafından oluşturulur. Barsaklarda, safra ve plasentada da bulunur. Serum izoenzimlerin karışımı şeklindedir. Çocuklarda normal kemik büyümesi nedeni ile yüksektir. Gebeliğin 3. Trimasterinde yüksek olabilir.

Alkalen fosfataz düzeyinde artmaya yol açan bazı patolojiler:

A. İskelet sistemeni etkileyen hastalıklar:

1) Primer hiperparatiroidi: Paratiroidler cerrahi olarak çıkarıldıktan sonra, serum alkalen fosfatazdaki artış devam eder. Kemik onarımı tamamlanana kadar, yavaş oarak normale döner.

2) Sekonder hiperparatiroidi.

3) Kırığın iyileşmesi sırasında.

4) Paget hastalığı: Serum düzeyi hastalığın ilerlemesi ile yavaş olarak artar. Osteojenik sarkom gelişirse hızlı bir artış gözlenir.

5) Osteomalazi: Erken dönemde ve hipofosfatazlı nadir hastalar dışında alkalen fosfataz artmaktadır.

6) Ankilozan spondilitis.

7) Cushing sendromu.

8) Herediter hiperfosfatazemi.

9) Neoplastik hastalıklar:
-Osteojenik sarkoma
-Multiple myeloma.
-Kemik metastazları.

10)Gauher hastalığı.


B. Hepatobiliyer Hastalıklar:

1) Kolelitiyazis ile tıkanma

2) Karaciğer apsesi.

3) Biliyer siroz.

4) Primer ya da metastatik karaciğer tümörü.

5) Viral hepatit.

6) Sarkoidozis.

7) Amiloidozis.

8) Alkolik hepatit.

9) Pankreatit.

10) Enfeksiyoz mononükleozis.

11) Kist hidatik

12) CMV enfeksiyonu.

13) İlaçlara bağlı karaciğer hastalığı.

C. Diğer nedenler:

1) Sepsis.

2) Böbrek yetmezliği.

3) DM.

4) Hipertiroidizm.

5) Lösemiler.

6) Renal karsinoma.

7) Meme karsinomu ve metastazları.

8) Konjestif kalp yetmezliği.

9) Renal rikets.

10) İlaçlar: Asetoheksamid, allopürinol, karbamazepim, sefaloridin, klorpropamid, furasemid, metildopa, oral kontraseptifler, fenotiyazin, tolazamid, tolbutamid gibi...

Alkalen fosfataz düzeyinde azalmaya yol açan bazı patolojiler:

1) Hipotiroidi.

2) Herediter hipofosfatazemi: Serum kalsiyumu ve plazma inorganik fosforu normaldir. Kemik ve serum alkalen fosfataz aktivitesi çok düşüktür.

3) Anemiler.

4) Akondroplazi: Çocuklarda, büyümedeki durma sonrasında, hızla yetişkinlerdeki düzeye düşer.

5) Kretenizm: Büyümedeki durma sonrasında, serum düzeyi hızla yetişkin düzeyine düşer.

6) Kwashiokor: Tedaviyi takiben iki haftada düşüklük artar, daha sonra normal düzeye yükselir.

7) C vitamani eksikllği.

8) Klofibrat tedavisi.

9) Kemeklerde radyoaktif maddelerin toplanması, osteoblastlarda yıkıma neden olduğundan serum alkalen fosfataz düzeyi düşebilir.