Sağlık ve Rehberlik Merkezi


DEMİR

Demir vücudun dışarıdan aldığı, az miktarda ancak mutlak ihtiyaç duyduğu bir maddedir. Günlük en az 1,0 mgr. Demiri yiyeceklerle dışarıdan almak gerekir. İnsan vücudunda demir, yapı taşı olarak görev yapmaktadır. Hemoglobulin vücudda en çok demir içeren bileşiktir. Depolanmış haldeki demir ferritin ya da hemosiderindir. Depo kompartımanda, erkeklerde yaklaşık 1 gr., kadınlarda ise 0,5 gr. Demir bulunur. Ferritin suda eriyebilen depo demirken, hemosiderin ferritinin suda erimeyen ürünüdür. Demir plazmada transferrin denen proteine bağlı olarak taşınır. İskelet ve kalp kasında myoglobulin kısmında demir bulunur. Vücudda demir eksikliği oluştuğunda, daha fazla transferrin sentez edilir.

Demir eksikliğini tespitde, plazma transferrin tayini bilgi verici olur.

Hangi durumlarda serum demir düzeyinin tayini yapılmalıdır:

Tipik demeir eksikliği belirtileri ortaya çıktığında, mesela; uyku hali, halsizlik, dudaklarda çatlak vb... olduğunda serum demir düzeyi tayini yapılabilir. Ancak tek başına serum demir tayini demir eksikliği anemisini tespitte yeterli değildir. Beraberinde ferritin düzeyini de tespit etmek gerekir. Demir ölçümü serum ya da plazmadan yapılabilir.

Serum demiri için normal değerler:

25 yaşında erkek: 40-155 µgr/dl
40 yaşında erkek: 35-168 µgr/dl
60 yaşında erkek: 40-120 µgr/dl

25 yaşında kadın: 37-165 µgr/dl
40 yaşında kadın: 23-134 µgr/dl
60 yaşında kadın: 39-149 µgr/dl

Gebelik durumunda : 25-137 µgr/dl

Alınan kan hemolizli olmamalıdır. Aç karnına kan alınmalıdır. Diürinal varyasyon nedeni ile kan sabah alınmalıdır.

Demir düzeyinin düştüğü durumlar:

- Kanamalar
- Tümörler
- Kronik ve akut enfeksiyonlar
- Gebelik
- Menstrüasyon
- Bazı doğuştan hastalıklar
- Böbrek hastalıkları gibi ...

Demir düzeyinin arttığı durumlar:

Sağlıklı bir insanda serum demir düzeyi çok nadiren yükseltmektedir. Demir toksikasyonları sonucu bazı organlarda patolojik demir birikmesi meydana gelebilir.

Demir toksikasyonunun başlıca belirtileri:

  • İshal
  • Bulantı, kusma.
  • Lökositoz.
  • Kan şeker düzeyinin yükselmesi.
  • Gaitanın siyaha boyanması.