Sağlık ve Rehberlik Merkezi


POTASYUM

Analiz Materyali: Serum.
Alternatif Materyal: Plazma, idrar.
Metod: İSE
Normal Değerler: 3,6-5,0 mmol/L

Hemolizli kanda potasyuma bakılmamalıdır. Çünkü, parçalanan hücrelerden çıkan potasyum yapay olarak plazma düzeyini arttırır. Bu nedenle de, potasyumun plazma yerine serumda ölçümü tercih edilir.

Trombositler ve lökositlerde potasyum düzeyi yüksek olduğu için koagülasyon sırasında salınan potasyum serum konsantrasyonunu arttırır. Koagülasyon sırasında alyuvarlardan da potasyum salınımı olmaktadır. Bu nedenle pıhtıdan, plazma da alyuvarlardan dikkatle ayrılmalıdır.

Total vücud potasyumu 50-60 mmol/kg'dır. Kanda intrasellüler konsantrasyonu yaklaşık 160mmol/L'dir. Alyuvarlarda, konsantrasyonu daha düşüktür. Diyetle ortalama alınan potasyum 50-150 mmol/gündür. Hidrojen iyonları ve potasyum iyonları atılımda kompetisyona girerler ve sodyumla yer değiştirirler. Plazma potasyum konsantrasyonu nöromüsküler ve müsküler irritabilitenin oluşumunda önemlidir.

Serum potasyum düzeyinin artmasına yol açan bazı patolojiler:

A. Potasyum sağlanmasında artma:

1. Potasyum ile oral ya da paranteral aşırı tedavi.

2. İntrasellüler potasyumun aşırı salınımı.
- Yanıklar.
- Rabdomiyolizis.
- Ağır enfeksiyonlar.
- Travmalar.
- Anesteziye girecek olan metabolik sidozlu olgular.
- Anesteziye bağlı malign hiperpreksi.
- Masif hemolize neden olan durumlar.
- Anüriye neden olan durumlar.
- Hiperkalemik periyodik paralizi.
- Hiperkinetik aktivite.
- Lenfoma ve lösemilerin tedavisinde

B. Potasyum atılımını azalması:

1. Akut ve kronik böbrek yetmezliği.

2. Ağır dehidratasyon ve şoka bağlı ciddi olgüri.

3. Diabetik ketoasidoz.

4. Addison hastalığı.

5. Adrenal metastazlar.

6. Hiporeninemik hipoaldosteronizm.

C. Fizyolojik nedenler: Metabolik asidoz yapan durumlar

D. Yalancı hiperpotasemiler.

1. Eritrositlerden salınım.

2. Trombositozis.

3. Kronik lenfositik lösemide beyaz küre sayısı çok yüksek ise ve kan örneği oda ısısında bekletilirse.

4. Kolda turnike duruken el ve kolda egzersiz hareketleri yapılması.


Serum potasyum düzeyind azalmaya yol açan bazı patolojik durumlar:

A. Potasyum alımının azalması:

1. İntravenöz uzun süren tedavide potasyum verilmemesi.

2. Açlık.

3. Alkolizm.


B. Potasyumun hücre içine girişinde artma:

1. Alkolizm

2. İnsülin hipersekresyonu

3. Diabetik ketoasidozda insülin tedavisi sırasında

4. Familyal periodik paralizi.

5. Megaloblastik aneminin tedavisinde

6. Atlet eğitimi, anabolizan tedavi.


C. Üriner potasyum kaybının artması:

1. Asidoz.

2. Metabolik alkaloz.

3. Minerelokortikoid fazlalığı.

4. Bartter sendromu.

5. Konjenital tübüler defektler.

6. Böbrek yetmezliği.

7. Cushing sendromu.

8. Ektopik ACTH sendromu.

9. Dışardan ACTH, DOCA, kortizon, kortikosteron, 17-hidroksi-kortikosteron
verilmesi idrardan potasyum atılımını artırırlar.

10 İlaçlar: Çeşitli diüretikler, antibiyotikler (ör: amfoterisin B, aminoglikozidler, karbenisilin ya da tikarsilin), kemoterapotik ajanlardan cisplatinium hipokalemi yapabilir.


D. Gastrointestinal potasyum kaybı:

1. Gastrointestinal drenaj.

2. Obstrüksiyonlar.

3. İshal.

4. Kusma.

5. İnce barsak fistülü.

6. Laksatiflerin aşırı kullanılması.

7. Villöz adenom.

E. Deriden potasyum kaybı:

1. Aşırı terleme.

2. Yanıklar.

F. Potasyum absorbsiyonunun azalması:

1. İnce barsak şantı, kısa barsak.

2. Malabsorbsiyon.